Êş Begê Caf: Mox, Pîrmend û Pêşbînvanekî Mezin ê Kurd- Muhsîn Ozdemîr

 Soran Hemereş

Wergera Ji zaravayê Soranî: Muhsin Ozdemir

Dema ez zarok bûm di nava civakeke windabûyî di xwe de, gelekî kêfa min bi naskirina pêşbînîkerê navdar ê cîhanê Nostradamos re dihat. Ew mirovê Fransî nêzîkî sala 1503an li Fransayê ji dayik bûye û pêşbîniya gelek bûyerên piştî xwe kiribû. Her çiqas îro li ser ravekirin û hebûna pêşdîtinên wî gelek nîqaş hene jî hinek bawer dikin ku gelek pêşbîniyên îroyîn bi zorî têne şîrovekirin û xelk bi zehmetî wateyê dide pêşbîniyên wî. Hin pêşbîniyên wî jê re hatine çêkirin, lê çima ji bo me zanîna wî zilamî di wê zarokatiyê de nîşana sebrê bû, ji ber ku navê wî Ewropî bû û nasîna kesayetiyên Ewropî di wê demê de nîşaneya rewşenbîrî bû û tevî ku ev diyarde hîn bi zelalî tê dîtin. Lê nêzîkî yanzdeh sal berî ji dayîkbûna wî mirovê Ferensî, li Kurdistanê mirovekî zana û pêşbînvanekî cîhanî yê Yarsanî yê bi navê Êl Begê Caf ji dayik bû. Ji ber ku kurd bû, ne tenê li cîhanê kesî navê wî nebihîst, belkû piraniya kurdan jî hay ji pîrmendî û zanayîya wî zilamî nînin.

Kêleşîn(Ferhenga Çiya) -Muhsîn Ozdemîr

 

Starneke Nemir Hozan Serhad heye li ser Kêleşînê, bi qasî ku jê agah im dema ku diçe vê deverê, êvarekî di meşê de lingê wî li kevirekî dikeve û pir diêşe, di şûna li ser vê êşa xwe biêşe, dihelbestîne û dinehwirîne û piştre dike stran û distîrîne. Bi vî hawî kesê ku Kêleşîn nebihîstine jî digihîne ber guhê wan. Kêla Şîn ku were pêvebestkirin dibe Kêleşîn. Jixwe xelkê deverê jî piranî dibêjin Kêleşîn. Lê dibe ku her kes serhatî û dîroka vê Kêlê baş nizanibe. Ji xwe dîroka vê Kêlê xwe dispêre çendîn hezar sal berî niha.
Kêleşîn yek ji wan gewriyên naskirî ye ku dikeve navbera bajarê Şino û devera Sîdekanê, ev nav jî vedigere ser hebûna kêleke kevirîn a şîn ku nîşaneya şûnwarekî kevnar ê dîrokî ye di herêmê de. Her çiqasî ev kêl ji cihê xwe yê bingehîn hatibe veguhestin û li mûzexaneya Ûrmiyê de be jî, cihê wê heta niha jî bi heman navî tê gotin. Ji vê jî zêdetir, navê Kêleşîn bûye navê yek ji çiyayên bilind ên herêmê ku 2180 metreyan bilind e. Li ser lûtkeya vî çiyayî ku dema mirov li derdorê dimeyzîne hemû deverên Mukriyanê, Qendîlê Mezin, Çiyayên Colemêrgê û gelek dever û çiyayên başûrê Kurdistanê jî dixuyên.
Kêleşîn di edebiyata tevgera neteweyî ya gelê kurd de xwedî navekî berbiçav e. Ji ber ku weke yek ji wan gewriyên giring tê hesibandin ku di çendîn qonaxên cuda cuda yên dîroka herêmê de xala/devera serekî ya peywendî û derbazgeha leşkerî bûye di navbera rojhilat û başûrê Kurdistanê de. Gewriya Kêleşînê bala gelek kesên ku ji mêjve û heta deh sal berî niha jî di herêmê de derbas bûne kişandiye, weke yek ji şanaziyên bav û kalên gelê kurd û nîşaneyeke zindî ya şahidan di mezinahiya dîroka wan a neteweyî tê hesibandin.1
Perestgeha Ardînê (Mûsasîrê)